Lưu ý quan trọng: bột sơn tĩnh điện dùng để phun đã được nhà sản xuất phối trộn sẵn nhựa, chất đóng rắn, bột màu và phụ gia. Người vận hành thông thường không pha thêm nước, dung môi hoặc chất đóng rắn như khi sử dụng sơn nước hay sơn dầu.
Trong thực tế sản xuất, cụm từ cách pha bột sơn tĩnh điện thường được dùng để chỉ việc kiểm tra, làm tơi, sàng lọc, trộn đồng nhất và chuẩn bị bột trước khi đưa vào súng phun. Một số dây chuyền còn phối trộn bột mới với bột thu hồi, nhưng công đoạn này phải được kiểm soát chặt chẽ để tránh lệch màu, nhiễm bẩn hoặc thay đổi khả năng tích điện.
Hiểu đúng về việc pha bột sơn tĩnh điện
Bột sơn tĩnh điện thương mại là sản phẩm đã được sản xuất theo công thức hoàn chỉnh. Trong quá trình sản xuất bột, các thành phần được phối trộn, đùn nóng chảy, làm nguội, nghiền và phân loại kích thước hạt tại nhà máy.
Khi bột đã được đóng gói để đưa vào sử dụng, người vận hành chỉ nên thực hiện các công việc chuẩn bị được nhà sản xuất hoặc quy trình nội bộ cho phép. Tự ý bổ sung hóa chất tại xưởng có thể làm thay đổi đặc tính đóng rắn, màu sắc, độ bóng, khả năng tích điện và chất lượng màng sơn.
Những việc cần kiểm tra trước khi chuẩn bị bột
- Mã sản phẩm và màu sắc: đối chiếu đúng mã bột, màu, hiệu ứng bề mặt và phạm vi sử dụng trong nhà hoặc ngoài trời.
- Loại bột: không trộn lẫn các hệ bột khác nhau nếu chưa có hướng dẫn bằng văn bản từ nhà cung cấp.
- Số lô sản xuất: với đơn hàng yêu cầu màu đồng nhất, nên kiểm soát số lô và thử mẫu trước khi phun hàng loạt.
- Tình trạng bao bì: không sử dụng ngay nếu bao bị rách, ẩm, nhiễm bẩn hoặc không còn nhận diện được thông tin sản phẩm.
- Tài liệu kỹ thuật: kiểm tra hướng dẫn phun, điều kiện đóng rắn, bảo quản và an toàn trong TDS hoặc SDS của sản phẩm.
- Thiết bị: phễu chứa, ống dẫn, bộ lọc, súng phun và buồng phun phải sạch, khô và không còn bột màu khác.
Cách pha bột sơn tĩnh điện trước khi phun
Bước 1: Làm sạch khu vực và thiết bị
Loại bỏ hoàn toàn bột còn sót lại trong phễu, đường ống, súng phun và khu vực cấp bột. Đây là bước đặc biệt quan trọng khi dây chuyền vừa chuyển sang màu khác hoặc sử dụng loại bột có hiệu ứng bề mặt khác.
Không dùng dụng cụ đang dính dầu, nước hoặc hóa chất để tiếp xúc với bột. Bột sơn phải được giữ khô và tránh nhiễm tạp chất trong suốt quá trình chuẩn bị.
Bước 2: Kiểm tra và làm tơi bột
Quan sát bột trước khi đổ vào phễu. Bột đạt yêu cầu thường có trạng thái tơi, khô và không lẫn vật thể lạ. Nếu xuất hiện cục mềm do bị nén trong quá trình vận chuyển, có thể làm tơi nhẹ và sàng lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Nếu bột bị ẩm, đóng cục cứng, đổi màu hoặc có mùi bất thường, nên cách ly lô hàng để kiểm tra thay vì cố nghiền nhỏ rồi tiếp tục sử dụng.
Bước 3: Sàng loại bỏ tạp chất
Cho bột qua thiết bị sàng sạch và phù hợp với hệ thống cấp bột. Công đoạn này giúp loại bỏ tạp chất, cục bột lớn hoặc vật thể có thể gây tắc bộ hút và ảnh hưởng đến bề mặt màng sơn.
Không tự chọn kích thước lưới sàng chỉ dựa trên cảm tính. Lưới quá nhỏ có thể làm thay đổi phân bố kích thước hạt, trong khi lưới quá lớn có thể không giữ được tạp chất.
Bước 4: Trộn đồng nhất bột
Đảo hoặc trộn bột nhẹ nhàng để thành phần trong bao được phân bố đồng đều trước khi cấp vào phễu. Không khuấy mạnh đến mức làm bột nóng lên, phát tán nhiều bụi hoặc bị nén thành cục.
Không bổ sung nước, dung môi, chất đóng rắn dạng lỏng, bột màu rời hoặc phụ gia không được nhà sản xuất chấp thuận.
Bước 5: Xử lý bột thu hồi nếu có
Bột thu hồi chỉ nên được đưa trở lại hệ thống khi không bị nhiễm màu khác, dầu, bụi kim loại hoặc tạp chất từ buồng phun. Bột mới và bột thu hồi phải thuộc cùng mã sản phẩm hoặc được xác nhận tương thích.
Không có một tỷ lệ phối trộn bột thu hồi áp dụng cho mọi dây chuyền. Tỷ lệ phù hợp phụ thuộc vào loại bột, hiệu suất thu hồi, thiết bị phun, yêu cầu màu sắc và tiêu chuẩn nghiệm thu. Xưởng nên xác lập tỷ lệ bằng thử nghiệm thực tế và duy trì ổn định trong từng đơn hàng.
Bước 6: Đưa bột vào phễu và cài đặt thiết bị
Đổ lượng bột vừa đủ vào phễu sạch, sau đó điều chỉnh lưu lượng khí, lượng bột, điện áp và khoảng cách phun theo thiết bị, hình dạng chi tiết và hướng dẫn kỹ thuật của loại bột đang sử dụng.
Không nên sao chép nguyên trạng thông số của một màu hoặc sản phẩm khác. Bột trơn, bột nhám, bột hiệu ứng và các chi tiết có nhiều góc khuất có thể cần cách điều chỉnh khác nhau.
Bước 7: Phun mẫu và kiểm tra trước khi sản xuất
Phun một tấm mẫu hoặc chi tiết thử trước khi triển khai toàn bộ đơn hàng. Mẫu cần được đóng rắn theo thời gian và nhiệt độ kim loại quy định trong tài liệu kỹ thuật, không chỉ dựa vào nhiệt độ hiển thị của không khí trong lò.
Sau khi mẫu nguội, kiểm tra màu sắc, độ bóng, độ phủ, bề mặt, mép góc và các lỗi như da cam, lỗ kim, hạt bụi hoặc nhiễm màu. Chỉ nên sản xuất hàng loạt sau khi mẫu đã đáp ứng yêu cầu.
Không được pha thêm gì vào bột sơn tĩnh điện?
- Nước: độ ẩm có thể làm bột vón cục, giảm khả năng cấp bột và gây lỗi bề mặt.
- Dung môi hoặc chất pha loãng: bột sơn không được sử dụng theo cơ chế hòa tan như sơn lỏng.
- Chất đóng rắn dạng lỏng: chất đóng rắn cần thiết đã nằm trong công thức bột do nhà sản xuất kiểm soát.
- Bột màu rời: việc trộn thủ công không tạo ra màu đồng nhất như quá trình sản xuất bột tại nhà máy.
- Bột khác mã hoặc khác hệ hóa học: có thể gây lệch màu, khác độ bóng, đóng rắn không đồng đều hoặc suy giảm tính năng màng sơn.
- Bột thu hồi đã nhiễm bẩn: bột lẫn tạp chất hoặc màu khác có thể tạo hạt, đốm màu và khuyết tật bề mặt.
Những lỗi thường gặp khi chuẩn bị bột
Trộn bột khác màu để tạo màu mới
Hai màu bột trộn với nhau thường không tạo thành một màu mới đồng nhất như sơn nước. Sau khi phun, bề mặt có thể xuất hiện đốm, hạt hoặc màu không ổn định giữa các vị trí.
Cho dung môi hoặc chất đóng rắn vào bột
Đây là nhầm lẫn giữa sơn bột và sơn lỏng hai thành phần. Khi đã bổ sung hóa chất không phù hợp, không nên tiếp tục đưa hỗn hợp vào hệ thống phun vì có thể làm bẩn phễu, ống dẫn và súng.
Dùng bột thu hồi không kiểm soát
Bột thu hồi có thể thay đổi phân bố kích thước hạt sau nhiều vòng tuần hoàn. Nếu tỷ lệ bột thu hồi biến động liên tục, màu sắc, độ phủ và khả năng phun cũng có thể thiếu ổn định.
Không vệ sinh thiết bị khi đổi màu
Bột còn sót lại trong đường ống hoặc buồng phun có thể tạo đốm màu trên sản phẩm mới. Với các màu tương phản mạnh, lượng bột sót rất nhỏ cũng có thể nhìn thấy trên bề mặt.
Bỏ qua bước phun mẫu
Không thử mẫu khiến xưởng khó phát hiện sớm sai mã màu, sai điều kiện đóng rắn hoặc lỗi thiết bị. Chi phí xử lý một tấm mẫu luôn thấp hơn chi phí làm lại toàn bộ lô hàng.
Cách bảo quản bột trước và sau khi mở bao
- Giữ bột trong bao bì kín, đặt tại khu vực sạch và khô.
- Tuân thủ điều kiện nhiệt độ, độ ẩm và thời hạn bảo quản trên tài liệu kỹ thuật của từng sản phẩm.
- Không đặt bao bột trực tiếp trên nền ẩm hoặc gần nguồn nhiệt.
- Sau khi mở, đóng kín phần bột còn lại và ghi rõ mã sản phẩm, màu, số lô và ngày mở bao.
- Không đổ bột chưa sử dụng trở lại bao nguyên nếu bột đã tiếp xúc với thiết bị hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn.
- Bột mới trộn với bột thu hồi cần được nhận diện riêng và sử dụng theo quy trình kiểm soát của xưởng.
Khi nào nên liên hệ nhà cung cấp bột sơn?
Nên yêu cầu hỗ trợ kỹ thuật khi không có TDS hoặc SDS, không xác định được mã bột, cần phối hợp bột mới với bột thu hồi, xuất hiện khác biệt màu giữa các lô hoặc màng sơn không đạt sau khi đã kiểm tra thiết bị và điều kiện đóng rắn.
Khi mua bột sơn tĩnh điện Jotun, người mua nên cung cấp vật liệu cần sơn, môi trường sử dụng, màu sắc, hiệu ứng bề mặt và yêu cầu kỹ thuật để được đối chiếu dòng sản phẩm phù hợp.
Vì sao màu sơn thay đổi dù sử dụng cùng một mã bột?
Nguyên nhân có thể liên quan đến khác số lô, tỷ lệ bột thu hồi, nhiễm màu trong thiết bị, độ dày màng sơn hoặc điều kiện đóng rắn. Cần đối chiếu mẫu, kiểm tra số lô và rà lại toàn bộ thông số vận hành.
Xem thêm: 1kg bột sơn tĩnh điện sơn được bao nhiêu m2 và các màu sơn tĩnh điện phổ biến.
Hiểu đúng cách pha bột sơn tĩnh điện giúp hạn chế thao tác sai tại xưởng. Bột thành phẩm không cần pha thêm hóa chất; chất lượng phụ thuộc vào việc bảo quản đúng, vệ sinh thiết bị, kiểm soát bột thu hồi, cài đặt phun và đóng rắn theo tài liệu kỹ thuật của sản phẩm.
Để kiểm tra mã bột hoặc yêu cầu tài liệu kỹ thuật, khách hàng có thể liên hệ BotSonJotun qua hotline 08 999999 38.
